Θέμα 2 Μουσικός χρόνος και το πεντάγραμμο
Η μουσική γράφεται σε ένα πεντάγραμμο, δηλαδή ένα σύστημα πέντε γραμμών και τεσσάρων διαστημάτων όπου τοποθετούνται νότες. Το μέτρο είναι ένα τμήμα του πενταγράμμου που οροθετείται από κάθετες γραμμές και εμπεριέχει μια δεδομένη συνολική τιμή χρόνου, που ορίζεται από την ΜΕΤΡΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ.
Ουσιαστικά, το μέτρο είναι σαν ένα κουτί που μπορεί να περιέχει μια περιορισμένη τιμή διάρκειας όπως ορίζεται από την ένδειξη της κλασματικής τιμής που έχει οριστεί στην αρχή του τραγουδιού:
Αλλά μια τιμή 4/4 μπορεί να ληφθεί με διάφορους τρόπους: ο αριθμός 4 μπορεί να είναι το άθροισμα του 1+1+1+1, ή του 1+1+2, ή του 2+2 κ.λπ.… Επομένως, είναι απαραίτητο να εισαγάγετε άλλες τιμές εκτός από το 1/4 για να αποφύγετε τον πολύ μονότονο ρυθμό. Ακολουθεί ένα συνοπτικό διάγραμμα:
Ολόκληρο
Μισό
Τέταρτο
Όγδοο
Δέκατο έκτο
Τριακοστό δεύτερο
Εξηκοστό τέταρτο
Έτσι, για παράδειγμα, ορίστε τι είναι δυνατό να χωρέσει σε χρόνο 4\4:
Όπως μπορείτε να δείτε, ένα ολόκληρο έχει διάρκεια 4/4. Επομένως σε χρόνο 4/4, θα ήταν αρκετό να γεμίσει το πεντάγραμμο από μόνο του.
Ενώ από την άλλη, δύο μισά θα ήταν αρκετά για να γεμίσουν το πεντάγραμμο σε χρόνο 4/4.
Μια άλλη πολύ σημαντική και ευρέως χρησιμοποιούμενη ρυθμική αξία είναι το όγδοο (quaver), του οποίου η τιμή είναι 1/8. Είναι μισό τέταρτο. Για να απεικονίσετε καλύτερα αυτή τη σχέση, σκεφτείτε ένα ολόκληρο μήλο ως νότα τέταρτου και το ίδιο μήλο χωρισμένο σε δύο μισά ως νότες ογδόου.
Για να ανακεφαλαιώσουμε λοιπόν: οι προστιθέμενες αξίες δύο όγδοων (2/8) δίνουν ένα (1/4) όπως τα δύο μισά μήλα μαζί δίνουν ένα ολόκληρο μήλο.
Ας προσθέσουμε μια τελευταία ρυθμική αξία, προς το παρόν: νότα δεκάτου έκτου (1/16), που ονομάζεται επίσης semiquaver. Θυμηθείτε ότι «ημι-» σημαίνει «μισό», όπως όταν λέμε «ημικύκλιο» εννοούμε μισή περιφέρεια. Επομένως, η δέκατη έκτη νότα είναι η μισή μιας όγδοης νότας, πράγμα που σημαίνει ότι οι προστιθέμενες αξίες από δύο δέκατα έκτα (2/16) αντιστοιχούν σε αυτές μιας όγδοης νότας. Το ίδιο κλάσμα 2/16, μόλις απλοποιηθεί, θα έδινε 1/8, όπως και το 2/8 θα έδινε το1/4. Επιστρέφοντας στην αναλογία μήλου μας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αν το 1/8 αντιπροσωπεύει μισό μήλο, το 1/16 αντιπροσωπεύει μια φέτα. Αν λοιπόν 4 φέτες μήλου σχηματίσουν ένα ολόκληρο μήλο, τα 4/16 αντιστοιχούν, ως τιμή, στο 1/4. Ας δούμε άλλα παραδείγματα:
Για να είμαστε απόλυτα εμπεριστατωμένοι, πρέπει να αναφέρουμε ότι στη μουσική υπάρχουν και σιωπές, που ονομάζονται «παύσεις», οι οποίες όπως και οι νότες έχουν ακριβή αξία. Στην πραγματικότητα, ένα μέτρο θα μπορούσε επίσης να γεμίσει μόνο με παύσεις . Ακολουθεί ένα διάγραμμα που συνοψίζει την αντιστοιχία μεταξύ των τιμών για νότες και παύσεις:
Κι εδώ βλέπετε πως αυτές αποτυπώνονται στο πεντάγραμμο:
Όπως μπορείτε να δείτε, αν πάρουμε τη νότα τετάρτου ως θεμελιώδη μονάδα, οι άλλες ρυθμικές αξίες εμφανίζονται ως πολλαπλάσια ή υποπολλαπλάσια της νότας τετάρτου. Ας το επεξηγήσουμε με ένα γραφικό παράδειγμα που αναφέρει τα πολλαπλάσια του 1/4:
Βάλτε το μετρονόμο σε ταχύτητα 72 bpm. Σκεφτείτε έναν ρυθμό 4/4. Αρχίστε να χτυπάτε παλαμάκια συγχρονισμένα σύμφωνα με τους χτύπους του μετρονόμου. Τονίστε τον πρώτο χτύπο από τους τέσσερις. Αυτό για παράδειγμα είναι ο ρυθμός των 4/4, Τώρα δοκιμάστε το ίδιο με 2/4 και με 3/4 τονίζοντας πάλι το πρώτο χτύπο (στα 2/4 τον πρώτο από τους δύο χτύπους και στα 3/4 τον πρώτο από τους τρείς χτύπους).
Δοκιμάστε να επαναλάβετε την προηγούμενη άσκηση αντικαθιστώντας τα παλαμάκια με τη χρήση ενός μουσικού οργάνου. όπως το πιάνο.
Προσπαθήστε να παραθέσετε πιθανούς συνδυασμούς ρυθμικών μοτίβων για κάθε επόμενη μετρική ένδειξη, με τον μόνο κανόνα ότι για κάθε ρυθμό θα πρέπει να χρησιμοποιείτε τον πιο ποικίλο δυνατό αριθμό ρυθμικών μοτίβων (ανατρέξτε στο παραπάνω διάγραμμα). 2/4; 3/4; 4/4; 5/4; 7/4
Πάρτε τον χρόνο 4/4. Επιλέξτε μερικές απλές ρυθμικές υποδιαιρέσεις όπως η νότα τετάρτου, το μισό και το όγδοο. Συνθέστε τέσσερα μέτρα χρησιμοποιώντας αυτές τις υποδιαιρέσεις γενναιόδωρα. Σε αυτό το σημείο επιλέξτε μια νότα στο πιάνο (ή σε οποιοδήποτε άλλο όργανο) και προσπαθήστε να παίξετε σολφέζ με την ίδια νότα τα ρυθμικά τμήματα που έχετε συνθέσει. Τέλος, επιλέξτε τέσσερις νότες και ορίστε μόνο μία νότα για κάθε μέτρο. Παίζοντας τους στη σειρά θα έχετε ένα στοιχειώδες αλλά αποτελεσματικό παράδειγμα μουσικής σύνθεσης.